تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

453

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

كواذ را فصل مخصوصى مىشمارد ولى اشتباهى كه دارد اين است كه به جاى آنكه بگويد او را پس از ده سال دوباره به سلطنت برداشتند گفته است كه او را پس از ده سال از سلطنت خلع كردند « 1 » . الياس هم ابتدا براى كواذ 11 سال و بعد براى جاماسپ 2 سال و بعد دوباره براى كواذ 30 سال سلطنت ذكر كرده است « 2 » . آگاثياس از راه اشتباه در سالهاى سلطنت جاماسپ در رقم مجموع سالهاى سلطنت كواذ اشتباه كرده است بدين ترتيب كه ابتدا براى كواذ يازده سال و بعد براى جاماسپ چهار سال و پس از آن براى كواذ سى سال سلطنت ذكر كرده است و بدين ترتيب آن دو سال سلطنت هرمزد سوم را كه از او كم شده است به سالهاى سلطنت كواذ و جاماسپ افزوده است . اين سلطنت‌هاى فرعى كه بعدها در نوشته‌هاى رسمى كم‌وبيش به دست فراموشى سپرده شده است ، جداول تاريخى را مشوّش ساخته است « 3 » . خسرو اول جلوس خسرو اول به تخت سلطنت بلافاصله پس از مرگ پدرش در سيزدهم سپتامبر سال 531 مسيحى اتفاق افتاده است . نخستين سال احتسابى سلطنت او از

--> ( 1 ) - آگاثياس گفته است « در سال دهم » اما در آخر فصل ، سالهاى سلطنت او را تا هنگام خلع يازده سال كامل گفته است . ( 2 ) - در اينجا تنها اختلاف فهرست او با جدول تطبيقى او ديده مىشود . در جدول تطبيقى نخستين سال سلطنت كواذ را سال 800 سلوكى و نخستين سال سلطنت جاماسپ را سال 810 سلوكى و سال بازگشت كواذ را به سلطنت 812 سلوكى گفته است . در صورتى كه اين در تاريخ اخير از روى فهرست او بايستى سالهاى 811 و 813 سلوكى باشد . ( 3 ) - آنجا كه فردوسى ( چاپ ماكان آخر ص 1616 ) پادشاهى كواذ را چهل سال گفته است سه سال سلطنت جاماسپ را جداگانه حساب كرده است .